Er leven veel vragen rond de mono-mestvergister zoals die WEN voor ogen staat. We proberen ze hieronder te beantwoorden.
Heb jij ook vragen voor deze rubriek? Gebruik het contactformulier.
Met betrekking tot overlast heeft de werkgroep Leefbaarheid een eigen pagina op de dorpssite ingericht. Daar vind je ook de antwoorden op aan de werkgroep Leefbaarheid veel gestelde vragen.
GROENGAS VIA MONOMESTVERGISTING
V Waarom mono-mestvergisting in Wijnjewoude?
A Wijnjewoude wil aardgasvrij worden en dat kan met groengas uit de mest van boeren uit Wijnjewoude en omgeving. Door rundveemest te vergisten krijg je groengas dat het fossiele aardgas kan vervangen. Dat scheelt veel bewoners een dure aanpassing van de woning, het gasleidingnetwerk blijft gewoon in gebruik en het elektriciteitsnet wordt niet extra belast. Voor Wijnjewoude is groengas uit rundveemest de beste optie om aardgas vrij te worden met de laagste maatschappelijke kosten.
V Zijn de plannen rendabel?
A De groengasproductie is rendabel met een SDE subsidie van de overheid. Dat is dezelfde subsidie die wordt betaald om zonneparken aan te leggen en windmolens te bouwen
Het ondernemingsplan voor onze vergister en de groengasproductie is doorgerekend door LTO Nederland, Friesland Campina en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Het plan is rendabel als we een SDE subsidie krijgen voor kleinere installaties. Dat is nog wel een knelpunt. Wij pleiten daarom voor een passende SDE subsidie voor collectieve mono-mestvergisting. Daarvoor hebben we inmiddels brede steun in de politiek en bij het bedrijfsleven. Er is een goede kans dat het in 2025 lukt.
V Gaat er PAW geld naar de vergister?
A Wijnjewoude heeft als Proeftuin Aardgasvrije Wijk vier miljoen subsidie gekregen om energie besparing te stimuleren en voor het produceren van groene stroom door inwoners.
Er gaat geen PAW geld naar de exploitatie van de vergister.
V Kunnen we het groene gas uit mest straks in onze eigen CV ketel krijgen?
A Nee zo werkt dat niet. Net als bij de groene stroom gaat ook het groene gas het normale net in. Maar als jij een energiecontract kiest voor groen gas, draag jij ook persoonlijk bij aan het verduurzamen van de totale energievoorziening.
En voor Wijnjewoude gaat het er om dat we, met de hoeveelheid groene energie die we als dorp produceren, fossielvrij kunnen voorzien in de energiebehoefte van ons dorp.
V Is zo’n mestvergister energetisch wel slim?
A Voor het verwarmen van de mest wordt uitsluitend groene stroom uit het net gebruikt. Hierdoor stoot het systeem bij de verwarming van de mest geen CO2 uit. Het systeem hergebruikt de warmte die vrijkomt bij het afkoelen van het digestaat. Er komt veel meer energie uit de vergister, dan er nodig is voor het vergistingsproces, dus het is energetisch slim! Het rapport van de universiteit van Wageningen toont aan, dat er met het plan ruim 12.000 ton CO2 uitstoot bespaard wordt.
V Is groengas uit mest duurzaam?
A Jazeker! Want de CO2 die door verbranding van groengas de lucht in gaat, wordt er ook weer uitgehaald door de fotosynthese in de bladeren van gras en mais. Het voegt dus geen CO2 toe. Dat zit zo: De energiebron van monomestvergisting is zonne-energie. Wat dat betreft is er geen verschil tussen zonnepanelen en mestvergisting. Bij zonnepanelen wordt de energie van de zon door fotovoltaïsche cellen omgezet in elektriciteit.
Bij monovergisting wordt de energie van de zon door fotosynthese in het bladgroen omgezet in biomassa waaruit duurzaam groengas wordt gewonnen.
Fotosynthese is een vorm van biosynthese, waarbij energie uit zonlicht wordt gebruikt om gasvormig koolstofdioxide om te zetten in de vaste stof glucose en zetmeel dat wordt opgeslagen in wortels, stengels, bladeren en zaden; de biomassa.
Ook is het circulair. De koeien eten de groene planten en produceren melk en mest. De melk is voeding voor de mens. De mest, waarin alle ingrediënten voor de productie van groengas zitten, gaat naar de vergister. Zo ontstaat de volgende circulaire werkwijze:
De groene planten (bijvoorbeeld gras en snijmais) halen door fotosynthese CO2 uit de lucht, leveren zuurstof aan de lucht en produceren éénjarige groene biomassa. De koeien eten de biomassa (gras en mais) en produceren mest. De mest gaat naar de vergister voor de productie van groengas. De vergiste mest gaat terug naar de boer voor de circulaire bemesting van het grasland. Dank zij die bemesting met vergiste mest groeien de planten weer aan en ontstaat er door fotosynthese van zonlicht een nieuwe voorraad groene biomassa. Van die biomassa maken de koeien weer mest en daarmee is de circulaire keten rond.
V Staan de groengasplannen niet haaks op krimp van de veestapel?
A Ook als het aantal koeien met dertig procent zou krimpen is er nog wel voldoende mest beschikbaar om voldoende groengas voor het dorp te produceren
Als het doorgaat wordt op de oude RWZI 70.000 kuub mest verwerkt om minimaal 1 miljoen kuub groengas op te wekken. Dat is voldoende om te voorzien in de toekomstige warmtebehoefte van Wijnjewoude, dus nadat huizen redelijk geïsoleerd zijn en voorzien van (hybride) warmtepompen.
V Wordt het plan voor de mestvergister in Wijnjewoude ook geschorst, zoals in oktober 2025 in Tzummarum wel is gebeurd?
A Dat ligt niet voor de hand. De rechter heeft in Tzummarum bepaald dat de vergunning steviger onderbouwd moet worden door een milieu effect rapportage, een berekening van de verkeersimpact en een toetsing aan de provinciale regels. Dat zijn allemaal voorwaarden waaraan de omgevingsvergunning voor de vergister in Wijnjewoude nu al voldoet.
Een verschil is ook dat de vergister in Tzummarum 40 procent groter is dan die in Wijnjewoude. Daar komt nog bij dat die in Wijnjewoude een monovergister (alleen rundveemest) is en in Tzummarum een co-vergister (kuikenmest met rundveemest).
DE PRAKTIJK
V Wat gebeurt er bij vergisting?
A De organische stof in de mest wordt in de vergister onder zuurstofloze omstandigheden door bacteriën omgezet in biogas. Dit proces duurt ongeveer een maand. Vervolgens wordt de samenstelling van het biogas zodanig veranderd dat het als groengas in het aardgasnet kan worden ingevoerd.
Omdat de bacteriën het beste hun werk doen in een zuurstofloze omgeving is mono-mestvergisting een gasdicht systeem.
V Wat wordt er vergist, waar komt het vandaan en wat gebeurt er mee na vergisting?
A De monovergister van WEN werkt uitsluitend met rundveedrijfmest van melkveehouderijen in en rondom Wijnjewoude. Dit zijn allemaal grondgebonden bedrijven. De vergiste mest (digestaat) gaat terug naar de melkveehouders voor de bemesting van hun grasland. Digestaat geeft tijdens en na uitrijden minder stankoverlast dan onvergiste mest (rapport “Toepassing van digestaat in de landbouw” van Wageningen UR).
V Hoe komt de mest bij de vergister en het digestaat weer terug bij de boeren?
A Met een tankwagen van 36 m3. Geschat wordt dat er maximaal 10 keer per dag een tankwagen op en neer moet, om mest aan te voeren en digestaat terug te brengen naar de boeren. In het proces is afgesproken om een route per bedrijf te maken. Dan krijgen we de logistiek en de exacte vervoersbewegingen in kaart. Daar wordt aan gewerkt.
• De mest komt via een slang met koppeling vanuit de tank in de vergister en komt dus niet met de buitenlucht in aanraking.
• Omwonenden hebben in de werkgroep Leefbaarheid meegedacht over het onderwerp verkeer. Zie rapport Leefbaarheid.
V Wordt er digestaat opgeslagen op het energiepark?
A Er wordt alleen digestaat opgeslagen in een relatief kleine afgesloten tank, van waaruit het digestaat naar de veehouders wordt getransporteerd.
• De mest kan niet met een vrachtlading in een keer in de vergister worden gepompt, maar moet geleidelijk in de vergister stromen. Daarom wordt de voorraadtank met mest op het terrein dagelijks gevuld.
• Het gehele proces bestaat uit vooropslag, vergister, na-vergister, stikstofstripper en na-opslag. De vooropslag dient voor de geleidelijk voeding van de vergister en in de na-opslag zit de vergiste mest (digestaat) die terug gaat naar de veehouders.
BOEREN EN MEST
V Wat als er niet genoeg mest in Wijnjewoude is?
A Rondom ons dorp zijn voldoende boeren die graag hun mest uitlenen om bij te dragen aan de groengas ambities van Wijnjewoude. Er hebben zich inmiddels al meer boeren aangemeld dan er nodig zijn. Er wordt gewerkt met een wachtlijst.
V Wat zijn de voordelen voor deelnemende boeren?
A Het uitlenen van de mest levert 1 euro per kuub op en de boer wordt een gewaardeerd energieleverancier voor het dorp.
• De uitstoot van broeikasgassen uit de stal wordt met 78% gereduceerd en het vee kan op de vertrouwde manier worden geweid. Daar houden we rekening mee.
• De uitstoot van stikstof uit de stal wordt nagenoeg gehalveerd!
• Door het stikstofgehalte van het digestaat te verlagen kan het digestaat efficiënter worden ingezet bij de bemesting van het grasland.
V Hebben de boeren een opslagmogelijkheid voor het terug te ontvangen digestaat?
A Ja, omdat de mest dagvers aan de vergister wordt geleverd, is de kelder onder de stalvloer beschikbaar voor de opslag van het digestaat op de boerderij.
V De meeste boeren in Wijnjewoude hebben geen dichte stalvloer. Moeten ze daarin investeren?
A Ja. Voor dagverse mest moet de stalvloer dicht zijn, dus daar moeten ze in investeren. Er is subsidie op een deel van die investering verleend.